|
JAK RADZIĆ SOBIE Z NIEUCZCIWYM DŁUŻNIKIEM? Jeśli zamówienie zostało wykonane prawidłowo i w ustalonym terminie wówczas wykonawca może żądać umówionego wynagrodzenia. Z zasady, większość zamawiających płaci za wykonaną usługę, ale jest część dłużników, która chwyta się różnych sposobów, aby długu nie oddać. Warto taką sytuację przewidzieć, szczególnie przy dużych zamówieniach, jeszcze przed zawarciem umowy i wykonaniem usługi. Częstą praktyką jest brak pisemnego potwierdzenia umowy. Oczywiście, umowa może być ustna, ale w przypadku konfliktu trudno jest udowodnić, na jakich warunkach została zawarta. Dlatego dla celów dowodowych, warto jest sporządzić ją na piśmie, przyjmując chociażby jak najprostszą formę. Może to być na przykład druk zamówienia, gdzie strony ustalą niezbędne i najistotniejsze elementy umowy: tj. zakres zamówienia, termin wykonania, wartość usługi, sposób i termin zapłaty, wysokość odsetek karnych. Ustalone warunki umowy strony muszą potwierdzić własnoręcznym podpisem. W przypadku, gdy decydujemy się jednak na ustne zawarcie umowy, a mamy obawy co do rzetelności klienta, dobrze jest, gdy istotne ustalenia (wysokość wynagrodzenia, termin zapłaty) są dokonywane w obecności świadka. Jeśli dojdzie do sporu to będzie mógł je potwierdzić. Co zrobić jeśli dłużnik nie chce zapłacić. Jeśli dłużnik dobrowolnie nie zapłaci rachunku/ faktury w wyznaczonym terminie, należy wezwać go do zapłaty na piśmie. Jest to niezbędne, szczególnie, jeśli umowa była ustna lub nie ustalono terminu i sposobu zapłaty. Do dłużnika kierujemy pismo przedprocesowe wzywające do zapłaty w określonym terminie i w określony sposób. (wzór) W takim wezwaniu musi być podany tytuł prawny do żądania zapłaty (np. umowa, zamówienie usługi itp.) wysokość roszczenia, termin i sposób zapłaty oraz informacja o zamiarze skierowania powództwa do sądu w przypadku dalszego niewywiązania się z obowiązku zapłaty. Wprawdzie obecne przepisy ustawy o VAT nie wymagają, aby faktura była podpisana przez dłużnika, ale nie zwalnia to z wymogu, aby faktura, rachunek lub wezwanie do zapłaty były prawidłowo doręczone dłużnikowi. Potwierdzeniem prawidłowego doręczenia i akceptacji wynagrodzenia jest pisemne potwierdzenie odbioru faktury, rachunku lub wezwaniu albo zwrotne potwierdzenie odbioru jeśli doręczanie jest przez pocztę lub upoważnioną osobę. Nie wystarczy dowód wysłania faktury listem poleconym, konieczne jest potwierdzenie skuteczności jej doręczenia. Jak można dochodzić swoich roszczeń na drodze sądowej? Jeśli dłużnik nadal nie wywiązuje się z zobowiązania pozostaje droga sądowa. Można skorzystać z postępowania przyspieszonego: nakazowego, upominawczego i uproszczonego. Cechą charakterystyczną tego typu postępowania jest znaczne przyspieszenie rozpoznania sprawy w stosunku do zasad ogólnych procesu. Postępowanie przyspieszone prowadzą właściwe miejscowo sądy rejonowe lub okręgowe w zależności od wartości żądania określonego w pozwie. Jeśli klient/dłużnik jest osobą fizyczną, a nie przedsiębiorcą, powództwo kierujemy do wydziału cywilnego właściwego sądu. Do kwoty 75 000 orzekają sądy rejonowe, powyżej tej kwoty sądy okręgowe. Natomiast spory między przedsiębiorcami rozstrzygają wydziały gospodarcze właściwych sądów. Do kwoty 100 000 zł sądy rejonowe, a powyżej tej kwoty sądy okręgowe. W określonych przypadkach nawet nie trzeba pisać pozwu. Wystarczy wypełnić odpowiedni formularz urzędowy. (wzór) Formularze są stosowane, jeśli wartość przedmiotu sporu nie przekracza 10 000 zł. Powyżej tej kwoty należy wystąpić z pozwem. (wzór) Postępowanie nakazowe Jeżeli okoliczności uzasadniające roszczenie pieniężne są udowodnione np. umową i dowodem spełnienia świadczenia (tj. pokwitowanie odbioru usługi, zaakceptowanym przez dłużnika rachunkiem, wezwaniem dłużnika do zapłaty i pisemnym oświadczeniem dłużnika o uznaniu długu) można dochodzić zapłaty przed sądem w postępowaniu nakazowym. Jeśli okoliczności są udowodnione (przyjęta i podpisana faktura/rachunek/rozliczenie) i nie budzą wątpliwości sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym i wydaje nakaz zapłaty. Wydając nakaz zapłaty sąd orzeka, że dłużnik ma w ciągu dwóch tygodni od dnia doręczenia nakazu zaspokoić roszczenie wraz z kosztami albo wnieść w tym terminie zarzuty. W razie prawidłowego wniesienia zarzutów (uzasadnionych) sąd wyznacza rozprawę i po jej przeprowadzeniu wydaje wyrok, a jeśli nie wniesiono skutecznie zarzutów nakaz zapłaty ma skutki prawomocnego wyroku. Postępowanie upominawcze Jeśli wymagalność zapłaty nie jest w pełni poparta dokumentami (np. klient nie chce uznać długu i odmawia przyjęcia rachunku/faktury/rozliczenia, pomimo zgodności wykonanej usługi z zawartą umową), można dochodzić zapłaty w postępowaniu upominawczym. W tym postępowaniu nie jest wymagane (jak w postępowaniu nakazowym), aby roszczenie zostało w całości udowodnione złożonymi dokumentami. Istotne jest, aby z treści pozwu wynikało wyraźnie, że z przytoczonych okoliczności faktycznych przysługuje prawo żądania od pozwanego określonego świadczenia pieniężnego. Jeśli zdaniem sądu istnieją ku temu podstawy sąd wydaje nakaz zapłaty (tak jak przy nakazowym), a jeśli roszczenie jest bezzasadne, budzi wątpliwości lub brak podstaw do wydania nakazu zapłaty, sąd wyznacza rozprawę. Od nakazu zapłaty dłużnikowi przysługuje prawo wniesienia sprzeciwu (sprzeciw nie wymaga uzasadnienia). Postępowanie uproszczone W sprawach o roszczenia tzw. konsumenckie, wynikające m.in. z umów, z niezgodności towaru z umową konsumencką albo z rękojmi lub z gwarancji jakości, jeżeli wartość sporu nie przekracza 10 000 zł, wytaczamy powództwo przed sądem rejonowym w postępowaniu uproszczonym. Z taką sytuacją mamy do czynienia, gdy klient – konsument nie chce zapłacić za usługę kwestionując jakość jej wykonania, przekroczenie terminu lub wystąpienie wad. Roszczenie w tym wypadku może być pieniężne, ale też może obejmować nieodpłatną naprawę lub wymianę , ewentualnie obniżenie ceny i odstąpienie od umowy. A co z kosztami sądowymi? Trzeba pamiętać, że strona, która decyduje się na skierowanie sprawy do sądu musi uiścić opłaty sądowe. Dopiero w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji, sąd decyduje o rozłożeniu ciężaru kosztów. Przykładowo wpis stosunkowy w sprawie cywilnej o wartości sporu do 10 000 zł wynosi 8 %, nie mniej jednak niż 30 zł, a od pozwu w postępowaniu nakazowym lub upominawczym ¼ tej wyliczonej kwoty czyli ok. 2% wartości roszczenia. Jeśli mamy wątpliwości, jaką kwotę należy uiścić, możemy złożyć pozew lub wypełniony druk bez opłat. Wówczas sąd wezwie nas uzupełnienia opłat i wyznaczy wysokość wpisu i termin do kiedy należy go wpłacić. Pozew lub wypełniony druk urzędowy możemy złożyć wraz z odpisami i załącznikami osobiście w biurze podawczym właściwego sądu lub za pośrednictwem poczty. W jaki sposób wyegzekwować swoje należności, zasądzone wyrokiem sądu lub nakazem zapłaty, jeśli dłużnik nadal ociąga się z zapłatą? Aby skutecznie móc egzekwować niespłacony dług, należy przede wszystkim uzyskać nakaz zapłaty, który po terminie do wniesienia zarzutów ma skutki prawomocnego wyroku lub orzeczenie sądu zasądzające roszczenie, opatrzone następnie klauzulą wykonalności. Następnie należy w sposób właściwy wypełnić wniosek egzekucyjny i złożyć go u komornika. Do wniosku należy dołączyć wszystkie niezbędne dokumenty. We wniosku należy podać jak najwięcej informacji na temat dłużnika, nawet jego PESEL, NIP, REGON lub miejsce zatrudnienia, jakie nieruchomości i rzeczy ruchome posiada itp. Ułatwi to komornikowi zbieranie informacji o majątku dłużnika. Warto też zaproponować, w jaki sposób powinna być prowadzona egzekucja z majątku dłużnika, - np. z wynagrodzenia za pracę, z nieruchomości, z konta bankowego, rzeczy ruchomych (samochodu, maszyny). W przypadku nieruchomości warto wskazać jej położenie i inne dane jeśli jesteśmy w stanie je uzyskać np. nr księgi wieczystej i sąd, w którym jest prowadzona. We wniosku egzekucyjnym należy też określić tytuł, w oparciu, o który prowadzi się egzekucję z majątku dłużnika np. orzeczenie sądu, nakaz zapłaty, ugoda. Gdyby zaś dłużnik uiścił część należności, należy o tym fakcie umieścić adnotację we wniosku. Określa się także wysokość należności oraz odsetki naliczone do dnia złożenia wniosku egzekucyjnego. Można również, zamiast dokładnego określenia kwoty wpisać, że domagamy się wyegzekwowania całej kwoty zasądzonej w wyroku z dnia…..w sprawie……. z podaniem sygnatury akt (czyli znaku sądowego, pod którym zarejestrowana jest dana sprawa). Przy powoływaniu się na rozstrzygnięcie sądu lub prowadzoną sprawę, zawsze trzeba pamiętać o podaniu sygnatury akt, gdyż tylko w ten sposób możliwa jest identyfikacja danej sprawy w sądzie. We wniosku wskazuje się też koszty procesu i koszty poniesione w związku z postępowaniem o nadanie klauzuli wykonalności. Natomiast wysokość kosztów postępowania egzekucyjnego zostanie określona dopiero po zakończeniu tego postępowania. Jakie są inne możliwości odzyskiwania długu, gdy nie wierzymy w skuteczność sądów i komornika? Jeśli wielokrotne próby telefoniczne, pisemne czy faksowe nie przynoszą rezultatu i dłużnik unika kontaktu, a mamy powody nie wierzyć w skuteczność sądu i komornika, można spróbować jeszcze jednej formy kontaktu i nacisku na dłużnika – windykacji bezpośredniej. Dzisiaj większość firm windykacyjnych działa legalnie i w sposób cywilizowany, chociaż ochoczo korzystają z opinii, jakie o nich pozostały. Ostatnio Naczelny Sąd Administracyjny dopuścił możliwość przekazywania firmom windykacyjnym danych osobowych dłużników bez ich zgody. Dotychczas wielu przedsiębiorców nie wiedziało czy mogą czy też nie przekazywać firmom windykacyjnym dane osobowe dłużników, a bez tego ściąganie zobowiązań mogłoby się stać niewykonalne. Właściwie przeprowadzona wizyta firmy windykacyjnej u dłużnika często przyczynia się do odzyskania należności na drodze przedsądowej, a z drugiej strony – stanowi cenne źródło informacji dla ewentualnych, przyszłych egzekucji komorniczych. Można uzyskać aktualne informacje na temat stanu majątkowego dłużnika i jego kondycji finansowej. Statystyki dowodzą, że już pierwsza wizyta windykatora zwiększa presję na dłużnika i przyspiesza spłatę zadłużenia. Jeśli niesolidny kontrahent jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą, skutecznym działaniem może okazać się ostrzeżenie go o zgłoszeniu wniosku o wpisanie dłużnika do Krajowego Rejestru Długów przy Biurze Informacji Gospodarczej. Coraz częściej firmy sprawdzają tam wiarygodność finansową kontrahenta przed zawarciem kontraktu. Często zagrożenie wyeliminowaniem z rynku zleceń jest skutecznym straszakiem na nieuczciwych kontrahentów, którzy po otrzymaniu ostrzeżenia, że zostaną dopisani do rejestru, natychmiast regulują swoje należności. Wzór wezwania do zapłaty:
Wzór pozwu w postępowaniu nakazowym:
|
Copyright © Polskie Zrzeszenie Płytkarzy
